Środowisko pracy z ołowiem łączy się z obecnością wielu zagrożeń. Ołów jest substancją reprotoksyczną, czyli działającą negatywnie na rozrodczość, ale też szkodliwą dla środowiska, szczególnie środowiska wodnego.
Najbardziej skutecznym sposobem pozbycia się tych zagrożeń, była by eliminacja ołowiu z procesów pracy lub zastąpienie go inną mniej szkodliwą substancją. Nie jest to jednak takie proste względu na szerokie jego zastosowanie m.in. przy produkcji akumulatorów kwasowo-ołowiowych do różnego typu pojazdów, amunicji, łożysk, farb czy barwników oraz np.: w stosunkowo nowej branży OZE – magazyny energii, czy występowanie związków ołowiu podczas procesów lutowania.
Dostosowanie do nowych przepisów i ograniczanie narażenia
Dlatego też warto w takiej sytuacji zadbać o kompleksowe zastosowanie pozostałych środków ograniczających narażenie pracowników na ołów. Tym bardziej, że wymogi prawne UE wskazują jasny cel zmniejszania tego narażenia i konieczność dostosowania się w nowej Dyrektywie 2024/869 do o wiele niższych niż to jest obecnie limitów zawartości ołowiu we krwi pracowników – dopuszczalną wartość biologiczną zmniejsza z 70 mikrogramów w 100 mililitrach krwi (70 µg/100 ml) do 15 µg/100ml (30 µg/100 ml do 2028 r. w okresie przejściowym).
Środki techniczne i organizacyjne
Zalecanymi podstawowymi skutecznymi sposobami są tu ochrony zbiorowe: zastosowanie efektywnej, dopasowanej do zagrożenia wentylacji ogólnej oraz miejscowej w miejscach szczególnego zagrożenia np.: przy stanowiskach procesów lutowania, zgarowania, pieców ołowiu w celu skutecznego wychwycenia związków ołowiu z pomieszczeń pracy. Utrzymywanie higieny i czystości na stanowiskach pracy przez regularne, kompleksowe czyszczenie elementów maszyn i instalacji oraz utrzymywanie często w przypadku pyłów zawierających ołów, jeśli jest to tylko możliwe środowiska wilgotnego, mokrego na stanowiskach tak, aby związki ołowiu osiadając na posadzce w jak najmniejszym stopniu rozprzestrzeniały się w pomieszczeniach. Warto również wdrożyć rozwiązanie organizacyjne w postaci częstej rotacji pracowników na stanowiskach pracy, czy koniecznego rozdzielenia szatni „czystej” obuwia i odzieży własnej pracowników oraz osobno „brudnej” dla odzieży wykorzystywanej w procesach pracy.
Znaczenie kultury bezpieczeństwa i higieny
Kluczową sprawą zawsze w zmniejszaniu narażenia są zachowania samych pracowników. Ważne dlatego jest budowanie szerokiej kultury bezpieczeństwa i higieny w organizacji poprzez spójność komunikatów zarządu, osób kierujących pracownikami oraz samej służby BHP zakładu. Dużą rolę pełni tu rygorystyczne przestrzeganie zasad higieny przez pracowników dzięki myciu rąk zawsze przed przerwą lub przed paleniem papierosów i e-papierosów w przypadków osób palących oraz po pracy, branie prysznica całego ciała po pracy w narażeniu ołowiem, stosowanie się do absolutnego zakazu jedzenia, picia i palenia papierosów przy stanowiskach pracy jedynie w miejscach do tego wyznaczonych pozbawionych związków ołowiu. Poruszanie tych aspektów pracy z ołowiem na różnego rodzaju szkoleniach, w tym szkoleniach BHP oraz uświadamianie skutków zaniedbań – zatrucie ołowiem/ołowica jest oczywiście niezbędnym elementem bezpieczeństwa i higieny pracy z ołowiem.
Praktyczne rozwiązania i środki ochrony
Dobrą praktyką będzie również zastosowanie szczelnych kabin pryszniców powietrznych do czyszczenia odzieży i mat czyszczących, czy szczotek do obuwia ochronnego przy wyjściu z pomieszczeń pracy, gdzie występują związki ołowiu. Na końcu, jeśli wyżej wymienione środki są niewystarczające warto zastosować odpowiednie środki ochrony indywidualnej jak rękawice ochronne, czy maski jednorazowe lub np.: całotwarzowe z filtrem P3 z wymuszonym obiegiem powietrza. Należy przy tym pamiętać, że narażenie zawodowe na związki ołowiu może być dodatkowo powiększane poza pracą przez np.: szczególną lokalizację zamieszkania pracownika w pobliżu ruchliwego skrzyżowania dróg, co dodatkowo może przyczyniać się do zwiększenia poziomu ołowiu we krwi.
